maart 2019

Autorijden het nieuwe roken

Het aantal verkeersslachtoffers daalt niet meer. De hoeveelheid fijn stof daalde, maar de vraag is of deze daling doorzet. We weten niet goed hoe het met de geluidbelasting zit. En het aantal mensen met obesitas verdubbelde afgelopen 30 jaar. Is autorijden schadelijker dan roken?
De effecten van het verkeer op de gezondheid zijn groot. Brommers en auto's stoten schadelijke stoffen uit en maken lawaai. Daarnaast overleden in 2017 613 mensen in het verkeer en raakten nog eens bijna 20.500 ernstig gewond bij een verkeersongeval. Fietsen en lopen houdt mensen juist gezond.

De directe leefomgeving bepaalt in welke mate mensen worden blootgesteld aan schadelijke stoffen en geluid en ook hoeveel mensen bewegen. De leefomgeving bepaalt daarmee voor een belangrijk deel de gezondheid van mensen. Een duurzamere leefomgeving betekent dus een gezondere leefomgeving. 

DALY'S
Om de effecten van verschillende bronnen op de gezondheid te bepalen en met elkaar te kunnen vergelijken, gebruiken we het begrip DALY (Disability Adjusted Life Year). Een DALY, ook wel de ziektelast genoemd, is een maat voor het verlies van gezondheid. Gezondheidsverlies kan ontstaan door eerder overlijden (1 jaar eerder overlijden is 1 DALY) of door leven in minder goede gezondheid. Minder goede gezondheid kan het gevolg zijn van ziekte. Bijvoorbeeld 7 jaar leven met beperkingen na een hartinfarct is 1 DALY. Maar minder goede gezondheid kan ook het gevolg zijn van milieueffecten. Bijvoorbeeld door effecten van luchtverontreiniging, geluidsoverlast, radon- en UV-straling en tabaksrook of vocht in het binnenmilieu.

Mobiliteit is een belangrijke bron van deze milieuproblemen, zeker voor wat betreft luchtverontreiniging en geluidoverlast. Zo is wegverkeer verantwoordelijk voor 30% van de stedelijke achtergrondconcentratie vaPM2,5 (fijn stof). Langs wegen is dat nog veel hoger. 
Deelname aan het verkeer leidt daarnaast ook tot verkeersongelukken, ofwel verkeersonveiligheid.

Onderstaande figuur toont voor de Nederlandse situatie de bijdrage van verschillende factoren aan het gezondheidsverlies. Deze figuur maakt duidelijk dat ongezonde voeding en obesitas en roken een zeer grote bijdrage leveren aan het totale gezondheidsverlies. Van de typisch verkeersgerelateerde oorzaken scoort fijn stof (PM2,5) het hoogst, gevolgd door verkeersonveiligheid en geluidhinder.



Figuur 1 Totale ziektelast in Nederland (Bron: RIVM, 2004, Knol en Staatsen 2005, Hänninen en Knol, 2011)

De negatieve effecten van mobiliteit op gezondheid zijn in de loop der jaren (deels) afgenomen. Onderstaande figuur toont de inschattingen van het RIVM voor de ziektelast van onder andere fijnstof (PM10), geluid en verkeersongevallen in 1980, 2000 en 2020. Duidelijk is dat de ziektelast als gevolg van blootstelling aan fijnstof en als gevolg van verkeersongevallen in de tijd afneemt, terwijl de ziektelast door geluidhinder in de tijd zou toenemen. Voorspeld werd dat de schade door geluidhinder in 2020 ongeveer even groot zijn als de schade door verkeersongevallen. Vooral in de rurale gebieden leek de geluidsoverlast toe te nemen. De laatste cijfers ondersteunen deze voorspellingen echter nog niet (zie de paragraaf over verkeerslawaai). 
Figuur 2 Inschatting van de ziektelast in Nederland (in DALY’s per miljoen inwoners) als gevolg van verschillende oorzaken (bron: Knol en Staatsen, 2005)


Dit dashboard clustert de gezondheidsaspecten van mobiliteit rondom vijf thema’s:
Daarnaast besteedt dit dashboard aandacht aan de wijze waarop gezondheidseffecten van mobiliteitsbeleid in kaart worden gebracht. Voor het verkrijgen van draagvlak onder bestuurders en bevolking volstaat het immers steeds minder om effecten uit te drukken in bijvoorbeeld afname van het aantal normoverschrijdingen. Mensen willen weten wat het overheidsbeleid feitelijk betekent voor hun gezondheid.

Bij de vertaling van beleid naar gezondheidseffecten is het van belang dit in overleg te doen met de GGD, omdat deze partij veel kennis over gezondheid heeft en ervaring heeft met het in kaart brengen van de gezondheidseffecten. In dit dashboard geven we een voorbeeld van een samenwerking tussen de gemeente Den Haag en de GGD Den Haag.

Websites en literatuur

Lees verder in:

1 opmerking:

  1. Het afvallen van een koffie lijkt onmogelijk, maar er zijn veel mensen die dagelijks afvallen als ze blacklatte koffie gebruiken.

    BeantwoordenVerwijderen