maart 2019

Het aantal verkeersslachtoffers daalt niet meer

Het goede nieuws is dat sinds 1972, het jaar met de meeste dodelijke verkeersslachtoffers, het aantal verkeersslachtoffers met 80% is afgenomen tot 613 in 2017, ondanks een forse groei in het verkeer. Het slechte nieuws is dat de afgelopen jaren het aantal verkeersdoden zich stabiliseert rondom de 600 en dus niet langer afneemt. 


Ongeveer een derde van de verkeersdoden bestaat uit auto-inzittenden en ongeveer een derde is fietser. Vooral ouderen (60 jaar en ouder) zijn steeds vaker het slachtoffer, zoals te zien is in onderstaande figuur:

Figuur: Ontwikkeling verkeersdoden 1996-2017 (bron: CBS, 2018)
Veel ongevallen met voetgangers en fietsers worden veelal veroorzaakt door automobilisten en ander gemotoriseerd verkeer. Fietsers en voetgangers worden dan ook wel kwetsbare verkeersdeelnemers genoemd. Bij de fiets en voetganger valt op dat veel sterfgevallen ouderen zijn (zie onderstaande figuur).


Verkeersonveiligheid is een grote veroorzaker van ziekte en vroegtijdige sterfte. De ziektelast in Nederland als gevolg van verkeersonveiligheid is relatief groot. Gemeten in zogenoemde DALY’s is verkeersonveiligheid vergelijkbaar met hartfalen. Dit komt niet zozeer door de omvang van het aantal verkeersdoden en -zwaargewonden, maar doordat verkeersdoden en -zwaargewonden veelal jonge mensen zijn die daarmee zeer veel gezonde levensjaren verliezen.
Risicomaten
De ontwikkeling van het aantal verkeersdoden zegt iets over de veiligheid in ons land. Maar wat is de verkeersveiligheid in uw gemeente? In een grote gemeente zullen meer ongevallen gebeuren dan in een kleine gemeente; er zijn immers meer inwoners en er is meer verkeer. Maar voor afzonderlijke inwoners kan de kans op een ongeval in beide gemeenten best gelijk zijn. We hebben het dan over het risico's. In het dashboard verkeersveiligheid vindt u meer informatie over risicomaten.

Onderstaande kaarten tonen op verschillende manieren het aantal verkeersdoden per gemeente op niet-Rijkswegen:

  • het aantal dodelijke verkeersslachtoffers per miljard voertuigkilometer
  • het aantal verkeersdoden per 100.000 inwoners per gemeente
  • het aantal doden per miljard wegkilometer
Verkeersdoden op Rijkswegen (A-wegen) zijn niet in de resultaten verwerkt, aangezien er niet in elke gemeente een Rijksweg aanwezig is en vergelijkingen tussen gemeenten dus lastig te maken zijn indien Rijkswegen worden meegenomen in de data.

Verkeersdoden per miljard voertuigkilometer
Onderstaande figuur toont het gemiddeld aantal verkeersdoden op niet Rijkwegen per miljard voertuigkilometer per dag in de periode 2008-2017. Deze voertuigkilometers zijn gebaseerd op het totaal aantal afgelegde kilometers door auto’s en (middel)zwaar vrachtverkeer in gemeenten. 

Figuur: Gemiddeld aantal dodelijke verkeersslachtoffers per miljard voertuigkilometer
per dag op niet-Rijkswegen in de periode 2008-2017 (bron: SWOV, RIVM)

Wat opvalt, is dat in de Randstad het ongevalsrisico per miljard voertuigkilometer relatief laag is en in de dunner bevolkte gebieden relatief hoog. Dit komt doordat gemeentelijke wegen onveiliger zijn dan provinciale wegen en gemeentelijke wegen vaker gebruikt worden dan provinciale wegen in landelijke delen van het land vergeleken met stedelijke gebieden. 


Verkeersdoden per 100.000 inwoners
Onderstaande figuur toont per gemeente het gemiddelde aantal verkeersdoden op niet Rijkswegen per 100.000 inwoners per jaar in de periode 2008-2017. Dat wil zeggen: het aantal verkeersdoden op niet Rijkswegen per jaar per gemeente gedeeld door het aantal inwoners per gemeente * 100.000.
Figuur: gemiddeld aantal verkeersdoden per 100.000 inwoners
per jaar in de periode 2008-2017, per gemeente (bron: SWOV, RIVM)

Vooral in gemeenten met een (redelijk) hoog inwoneraantal - zoals Amsterdam en Groningen – is het aantal verkeersongelukken per 100.000 inwoners laag. Zo kent de gemeente Amsterdam het meeste aantal verkeersdoden per jaar in de periode 2008-2014, namelijk 16,4 verkeersdoden, maar scoort laag op het aantal verkeersdoden per inwoner. Hier behoort Amsterdam tot de beste 60 gemeenten.

Het aantal verkeersdoden per 100.000 inwoners houdt geen rekening met het aantal verplaatsingen in gemeenten.

Verkeersdoden per miljard wegkilometer
Onderstaande figuur toont per gemeente het gemiddelde aantal verkeersdoden per miljard wegkilometer (exclusief Rijkswegen) per dag in de periode 2008-2017.
Figuur: Gemiddeld aantal verkeersdoden 2008-2017
per miljard wegkilometer per dag, per gemeente  (bron: SWOV, RIVM)

Vooral in de Randstad, de regio Utrecht en aan de grens bij Brabant met Belgi√ę is het aantal verkeersdoden per miljard wegkilometer (excl. Rijkswegen) hoog.

Het aantal verkeersdoden per wegkilometer houdt geen rekening met het daadwerkelijk gebruik van de wegen.

Hoe kun je de verschillende risicomaten te interpreteren?
Als we bijvoorbeeld kijken naar het noordoosten van Flevoland en de Noordoostpolder, dan zien we dat deze regio slechter scoort per inwoner dan per afgelegde afstand. Zijn er in deze gemeente relatief veel bezoekers? Of doorgaand verkeer? Of gebruiken mensen relatief veel de auto? De score op de verschillende indicatoren geven apart en in combinatie een indicatie van het risico in een gemeente ten opzichte van andere gemeenten. Voor het vinden van oorzaken zal altijd verder onderzoek nodig zijn.

Meeste gemeenten werden veiliger dan in 2001-2010
Als de risicocijfers worden vergeleken met de periode 2001-2010 dan valt het op dat er nu veel minder gemeentes rood kleuren (zie onderstaande figuren). Dit hangt grotendeels samen met de landelijke daling van het aantal verkeersdoden vanaf 2001. De gemeenten die nu rood kleuren, ofwel waar een relatief hoog ongevalsrisico is, kenden ook al een hoog risico in de periode 2001-2010.
















Figuur: Gemiddeld aantal dodelijke verkeersslachtoffers per miljard voertuigkilometer per dag op niet-Rijkswegen;  
links 2001-2010, rechts periode 2008-2017 (bron: SWOV, RIVM)


Wegen van waterschap en gemeenten kennen het hoogste risico
Onderstaande figuur laat zien hoe de verdeling van slachtoffers en voertuigkilometers is naar wegbeheerder. De meeste voertuigkilometers worden gemaakt op Rijkswegen en op gemeentewegen. Gerelateerd aan de afgelegde afstand zijn Rijkswegen zeer veilig. Er wordt veel op gereden en er vinden relatief weinig dodelijke ongelukken plaats. Provinciale en Gemeentelijke wegen zijn veel onveiliger. Rijkswegen zijn zo’n vier keer zo veilig per gereden kilometer als gemeentelijke wegen, en 3,5 keer zo veilig als provinciale wegen. Op de wegen van het Waterschap vallen per gereden kilometer het meeste slachtoffers. Het gaat hierbij echter om enkele procenten van het totaal aantal slachtoffers.


Sturen op snelheid
Snelheid speelt een rol bij 30% van de verkeersongevallen. Snelheidslimieten in Nederland worden massaal overtreden. Op de meeste typen wegen varieert het percentage snelheidsovertreders van 20% tot 40% en op een aantal wegen leiden hoge snelheden tot hogere verkeersrisico’s. Verschillende methoden van snelheidstoezicht zijn succesvol gebleken in het terugdringen van snelheid en ongevallen. Wetenschappelijk onderzoek heeft eerder aangetoond dat het gebruik van snelheidscamera’s het aantal ongevallen met ongeveer 20% doet afnemen. Maar ook goede wegontwerpen beperken de snelheid. Bijvoorbeeld de introductie van een duurzaam veilige wegcategorisering en rotondes hebben een belangrijke rol gespeeld in de daling van het aantal slachtoffers. Een kindvriendelijke inrichting van straten (zie ook de alinea "Kindvriendelijke straten stimuleert bewegen") zorgt voor minder nadruk op het autoverkeer en lagere snelheden.

Relevante websites en literatuur



Lees verder in:

1 opmerking:

  1. Handig deze figuren om het artikel te visualiseren. Helaas gebeuren er steeds meer verkeersongevallen door het gebruik van de Smartphone. Tijdens mij autorijlessen werd dit altijd goed in mijn oren geprent door mijn rijinstructuur. Dit rijmt dan weer niet met het gegeven dat er minder verkeersongevallen onder de 25 jaar zijn veroorzaakt..

    BeantwoordenVerwijderen